تحصیل رایگان در دانشگاههای برتر و پیشرفته دنیا

طبق قانون اساسی آلمان، تحصیل در این کشور هم برای شهروندان آلمانی و هم برای افراد خارجی که اقامت تحصیل آلمان را دارند، در کلیه مقاطع مدارس و دانشگاهی بصورت رایگان می باشد.

البته تحصیل در دانشگاههای انگلیسی زبان این کشور دارای هزینه می باشد. این هزینه بسته به نوع دانشگاه و رشته تحصیلی بین 1500 تا 8000 یورو برای هر ترم است.

همچنین شرایط ورود به دانشگاههای آلمانی زبان برای گروههای مختلف متقاضیان و بسته به سطح تحصیلات آنها متفاوت می باشد. اصل مهم در دانشگاه‌های آلمان، اصل یکپارچگی آموزش و پژوهش است. دانشگاه نه تنها مکانی برای آموزش بلکه همزمان مکانی است برای پژوهش محسوب می شود. دولت و یا نهادهای گوناگون، در چهارچوب قراردادهای خاصی، تسهیلات مالی برای امور آموزشی و پژوهشی در اختیار دانشگاه‌ها قرار می‌دهند. علاوه بر این، مراکز آموزش عالی علمی می‌توانند برای انجام پروژه‌های پژوهشی ویژه (SFB) از جامعه‌ی تحقیقاتی آلمان (DFG) درخواست کمک مالی کنند. برای پیشبرد  پروژه‌های پژوهشی ویژه (SFB) معمولاً دوره‌های ۱۲ ساله در نظر گرفته می‌شود.

شرایط تحصیل برای دیپلمه ها
اتمام تحصیلات متوسطه و دریافت مدرک دیپلم از برخی از کشورها، شرط کافی برای ورود به دانشگاههای آلمان نیست. علاقمندان به تحصیل در دانشگاههای آلمان که از ایران اقدام می‌کنند نیز شامل همین گروه می‌شوند. این افراد علاوه بر مدرک دیپلم، به قبولی در آزمون دوره‌های روزانه یا شبانه دانشگاه‌های دولتی ایران نیز نیاز دارند. آنها پس از احراز شرایط ذکر شده و در صورتی که تمایل دارند پس از دریافت مدرک دیپلم و بدون شروع تحصیل یا فارغ‌التحصیلی از دانشگاههای ایران، در دانشگاه‌های آلمان تحصیل کنند، بایستی درخواست خود را برای کالج‌های آلمان و نه دانشگاه‌های این کشور ارسال کنند.
البته برخی از دانشگاه‌ها در آلمان بررسی مدارک برای موافقت با پذیرش در کالج را نیز بدون واسطه انجام می دهند، اما با این حال افرادی که بدون تحصیل در دانشگاه‌های ایران اقدام می‌کنند، بایستی ابتدا اقدام به اخذ پذیرش از کالج کنند. مطمئن‌ترین راه برای آگاهی از این موضوع مراجعه به سایت دانشگاه، سایت کالج و یا وب سایت "اونی اسیست" است.

تحصیل رایگان در کالج‌های آلمان کالج مرکزی آموزشی و وابسته به دولت است که از جمله وظایف آن آمادگی متقاضیان خارجی تحصیل در آلمان در دورهای یک ساله (متشکل از دو نیم سال تحصیلی) است. این دوره‌ی یک ساله در واقع کلاس آمادگی‌ای است برای شرکت در امتحان پایانی یا "Feststellungsprüfung". افرادی که در این امتحان پذیرفته میشوند، با توجه به نمرات و انتخاب رشته‌شان در دانشگاه‌های آلمان پذیرفته می‌شوند.
در آلمان ۳۷ کالج وجود دارد که تعداد سه هزار متقاضی خارجی از بیش از ۴۰ کشور، در آنها مشغول به آمادگی برای شرکت در امتحان ذکر شده هستند. تحصیل در کالج به غیر از کالج شهر درسدن رایگان است. دانشجویان برای گذراندن کلاس و امتحانات هزینه‌ای پرداخت نمی‌کنند. تنها مورد هزینه خدمات دانشجویی است که آن را به دانشگاه مرتبط با کالج پرداخت می‌کنند. این هزینه از ۳۰ تا ۲۰۰ یورو برای هر ترم تحصیلی و در هر دانشگاهی متفاوت است. هزینه خدمات دانشجویی، استفاده رایگان از وسایل حمل و نقل عمومی در شهر محل سکونت و در مواردی در شهرهای مجاور و همچنین استفاده از امکانات دانشگاه را ممکن می‌سازد.

شرایط ورود به کالج
پیش از شروع به تحصیل در کالج، قبولی در آزمون ورودی آن الزامی است، که معمولا در قالب یک امتحان زبان آلمانی برگزار می‌شود. بنابراین، دانستن زبان آلمانی برای ورود به کالج الزامی است. داوطلبان بایستی پیش از درخواست، بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ ساعت زبان آلمانی آموخته باشند. این میزان در کالج‌ها یکسان نیست و در برخی موارد، سطح بالاتری انتظار می‌رود که جزییات آن را می‌توان از طریق وب سایت کالج و مکاتبه جویا شد. داوطلبان بایستی اصل مدارک تحصیلی و ترجمه مورد تایید قرار گرفته آن را به کالج و یا دانشگاه ارسال کنند. تامین مخارج زندگی در این مورد با داوطلب است. توجه به این نکته لازم است که دانشجویان کالج، برخلاف دانشجویان دانشگاه تنها در دوران تعطیلات بین دو ترم اجازه کارکردن خواهند داشت و از این رو بایستی برای تامین مخارج زندگی در این دوره یک ساله از پشتوانه مالی برخوردار باشند.
اما از همه مهمتر ارسال مدارک است. در این مورد در هر کالج شرایطی وجود دارد. در برخی از کالج‌ها مدارک بایستی به طور مستقیم به دانشگاهی که کالج تحت پوشش آن است، ارسال شود و نه به کالج. در برخی از ایالت‌ها مرکز مشخصی برای بررسی پذیرش در کالج مشخص شده است که طبیعتا داوطلبان بایستی مدارک خود را به آن‌ مرکز ارسال کنند. با مراجعه به وب سایت کالج مورد نظرتان و همچنین تماس و مکاتبه با کالج، از جزییات بیشتر در موارد ذکر شده مطلع می‌شوید. پس از احراز شرایط ذکر شده و دریافت پذیرش در کالج، دریافت ویزا آخرین مرحله پیش از شروع به تحصیل در آلمان است. داشتن ویزای تحصیلی برای گذراندن این دوره الزامی است. شرکت در کلاس‌های کالج با عنوان‌هایی همچون سفر توریستی ممکن نیست.

قبولی در آزمون سراسری
متقاضیان تحصیل در دانشگاه‌های آلمان که در آزمون سراسری دانشگاه‌های دولتی پذیرفته شده‌اند، بدون آنکه در ایران در دانشگاه تحصیل کرده باشند‌، می‌توانند اقدام به دریافت پذیرش از دانشگاه‌های آلمان کنند. این افراد اما تحصیل خود را نه از دانشگاه‌، بلکه با دوره‌ای یک ساله در کالج شروع خواهند کرد و با توجه به نمراتی که در پایان این دوره کسب می‌کنند، می‌توانند در رشته و دانشگاه مورد علاقه‌شان تحصیل کنند. دانستن این نکته که حدنصاب قبولی در آزمون سراسری، مقطع کارشناسی است، برای آن دسته از افرادی که تنها با پذیرش در کنکور سراسری ایران، قصد تحصیل در آلمان را دارند، ضروری است. بنابراین قبولی در آزمون سراسری در مقطع کاردانی برای گرفتن پذیرش در دانشگاه‌های آلمان کافی نیست.منظور از قبولی در آزمون سراسری، تنها آزمون دانشگاه‌های سراسری در نوبت‌های روزانه و شبانه است. با این حساب، قبولی تنها در آزمون سراسری دانشگاه‌های غیرانتفاعی، پیام نور و جامع علمی کاربردی، مورد تایید دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در آلمان نیست. البته این شرایط تنها در صورتی است که این افراد علاقه‌مند باشند، بدون تحصیل در دانشگاه‌های ایران و تنها با قبولی در آزمون سراسری اقدام به پذیرش کنند.

فارغ‌التحصیلان از دانشگاه آزاد
در مورد دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد و یا افرادی که در آزمون ورودی به این دانشگاه پذیرفته شده‌اند، شرایط متفاوت است. تنها قبولی  در آزمون سراسری دانشگاه آزاد، برای اقدام برای پذیرش کافی نیست. حدنصاب پذیرش، عموماً داشتن مدرک کارشناسی از دانشگاه آزاد است. این قاعده شامل فارغ‌التحصیلان از سایر دانشگاه‌های دولتی به غیر از دوره‌های روزانه و شبانه نیز می‌شود. دانش‌آموختگان دانشگاه‌های غیرانتفاعی سراسری، پیام نور و هچنین دانشگاه جامع علمی کاربردی، تنها در صورت داشتن مدرک کارشناسی می‌توانند برای پذیرش از دانشگاه‌های آلمان اقدام کنند. طبیعتا فارغ‌التحصیلان این دانشگاه‌ها و همچنین دانشگاه آزاد، مستقیما وارد دانشگاه خواهند شد و احتیاجی به گذراندن دوره یک ساله کالج نخواهند داشت.
درخواست برای کارشناسی یا کارشناسی ارشد؟
سئوالی که در اینجا مطرح است، این است که آیا فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های نامبرده با مدرک کارشناسی می‌توانند برای مقطع کارشناسی ارشد اقدام کنند یا باید در مقطع کارشناسی، از ابتدا تحصیل کنند؟ در این مورد شانس فارغ‌التحصیلان از دانشگاه‌های سراسری نسبت به دانش‌آموختگان دانشگاه آزاد بیشتر است. البته در این مورد تصمیم با دانشگاه و کمیسیون ارزشیابی مدارک تحصیلی است. در این شرایط اما یک قاعده کلی وجود دارد. افرادی که در رشته تحصیلی خود در ایران و یا در زیر مجموعه‌های مشابه آن، قصد ادامه تحصیل در آلمان دارند، با تصمیم دانشگاه می‌توانند در مقطع کارشناسی ارشد نیز پذیرفته شوند. و یا پس از تعیین سطح و ارزشیابی واحدهای گذرانده، در مقطع کارشناسی، اما در ترم‌های بالاتر ثبت‌نام کنند.
در مورد قبولی و تعداد واحدها، تنها کمیسیون ارزشیابی مدارک تحصیلی دانشگاه تصمیم خواهد گرفت و قاعده یکسانی وجود ندارد. تنها می‌توان گفت که در این مورد، میان دانش‌آموختگان دانشگاه‌های سراسری و آزاد تفاوتی وجود ندارد.

موارد استثنا
برای پذیرفته‌شدگان در آزمون سراسری دانشگاه‌های دولتی این امکان وجود دارد که در صورت پشت‌سر گذاشتن یک سال تحصیلی (گذراندن واحدهای‌های دو نیم سال)، بدون ورود به کالج در آلمان، مستقیما وارد دانشگاه شوند‌. البته این شرایط تنها با موافقت دانشگاه امکان پذیر خواهد بود و شامل دوره‌های روزانه و شبانه می‌باشد. در صورت این امکان، طبیعتا این افراد از ابتدا مشغول به تحصیل می‌شوند.

تحصیل در مقطع دکترا در آلمان
علاقه‌مندان به تحصیل در مقطع دکترا، پس از پایان دوران تحصیل در مقطع کارشناسی‌ارشد، اقدام به نوشتن رساله‌ی دکترا می‌کنند. هدف از تحصیل در مقطع دکترا، گشودن مباحث جدید علمی در رشته مورد علاقه‌ی داوطلب است، این دوره در قالب امتحانی نهایی به پایان می‌رسد. شاید شرایط کمی ساده به نظر برسد، اما برای دریافت مدرک دکترا، راه سخت و پر فراز و نشیبی پیش روی علاقه‌مندان است. سالانه در حدود ۲۴ هزار نفر، در دوره‌ی دکترا از دانشگاه‌های آلمان فارغ‌التحصیل می‌شوند. اما آمار دقیقی از دانشجویان این دوره و همچنین افرادی که به دلایل مختلف از ادامه راه باز می‌مانند، در آلمان در دست نیست. انگیزه بسیاری از افراد برای تحصیل در دوره دکترا، افزایش درآمد و استفاده از امکانات بیشتر در زمینه‌های شغلی در آینده است. درآمد سالانه‌ی افرادی که در رشته‌های علوم پزشکی و مدیریت با مدرک دکترا مشغول به کار می‌شوند، در مقایسه با سایر همکاران خود بدون مدرک دکترا، در آلمان تا حدود ده‌ها هزار یورو متفاوت خواهد بود.
قدم اول برای پذیرش در دوره‌ی دکترا
اما اولین قدم برای ورود به دوره‌ی دکترا ، پیدا کردن موضوع رساله که سخت‌ترین مرحله‌ی کار است، می شد. در دانشگاه‌های آلمان در فرم کلاسیک دوره‌ی دکترا در رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی، کلاس درس به شکلی که در سایر مقاطع تحصیلی مرسوم است، وجود ندارد. بنابراین انتخاب موضوع و پیدا کردن استادی که علاقه‌مند به سرپرستی پروژه باشد، مهم‌ترین اقدام است.

دانشگاههای انگلیسی زبان
دانشگاه ماگدبورگ (Universität Magdeurg)، واقع در ایالت زاکسن آنهالت (Sachsen-Anhalt) در سال ۱۹۹۳ تاسیس شده است و جزو جدیدترین دانشگاه‌های آلمان به حساب می‌آید. دانشگاه‌های شرق آلمان برای جذب دانشجویان تبلیغ بیشتری می‌کنند، اما امسال دانشگاه ماگدبورگ نشان داد که نیاز چندانی به تبلیغ برای داوطلبان ندارد. ۳۲۰۰ متقاضی تحصیل در ترم جاری میلادی (۲۰۰۹ / ۲۰۱۰) در این دانشگاه ثبت‌نام کرده‌اند. شهرت دانشگاه ماگدبورگ در رشته‌های فنی و مهندسی، به ویژه در بخش ماشین‌آلات سنگین است. سطح بین‌المللی دانشگاه ماگدبورگ نیز در طی سال‌های اخیر افزایش داشته است و همین موضوع نیز باعث شده که بیش از ۱۳ درصد از دانشجویان این دانشگاه را دانشجویان غیرآلمانی تشکیل دهند. آماری که برای دانشگاهی در شرق آلمان، موفقیت بزرگی محسوب می‌شود.

تحصیل رایگان در ۶۲ رشته دانشگاهی
دانشگاه ماگدبورگ از ۹ دانشکده تشکیل شده است که امکان تحصیل در بیش از ۶۲ رشته‌ی دانشگاهی را فراهم می‌کنند. در میان دانشکده‌ها می‌توان به دانشکده مهندسی مکانیک، دانشکده برق و فن‌آوری اطلاعات، دانشکده علوم کامپیوتر، دانشکده ریاضیات، علوم پزشکی، علوم طبیعی و دانشکده علوم انسانی اشاره کرد. شهریه در دانشگاه ماگدبورگ هنوز تصویب نشده است و در تحصیل در این دانشگاه رایگان است. دانشجویان برای هر ترم تنها مبلغی در حدود ۶۵ یورو بابت هزینه خدمات دانشجویی پرداخت می‌کنند. از جمله موارد استفاده از خدمات دانشجویی که با پرداخت این هزینه امکان‌پذیر می‌شود، استفاده رایگان از وسایل حمل و نقل عمومی در شهر محل سکونت و در مواردی در شهرهای مجاور می‌باشد. در ایالت‌های تورینگن و زاکسن آنهالت، در صورتی‌ که ۴ ترم از زمان تعیین شده برای اتمام دوره‌ی تحصیلی گذشته باشد، دانشجویان موظف به پرداخت ۵۰۰ یورو در هر ترم در دانشگاه‌های دو ایالت نام برده هستند.

تحصیل به زبان انگلیسی در دانشگاه ماگدبورگ
در کنار ارائه بیش از ۶۲ رشته دانشگاهی، امکان تحصیل به زبان انگلیسی نیز در دانشگاه ماگدبورگ فراهم شده است. تحصیل در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته مدیریت و اقتصاد، تحصیل در رشته مهندسی شیمی و مهندسی پزشکی در مقطع کارشناسی ارشد و تحصیل در مقطع دکترا در رشته اقتصاد از جمله رشته‌های تحصیلی‌ای هستند که در مقاطع ذکر شده به زبان انگلیسی ارائه می‌شوند. تحصیل و نوشتن رساله در سایر رشته‌ها نیز در مقطع دکترا در صورت موافقت استاد راهنما به زبان انگلیسی امکان‌پذیر است. با تغییرات نظام آموزش عالی در آلمان، امکان تحصیل به زبان انگلیسی در بسیاری از رشته‌ها در دانشگاه‌های این کشور گسترش یافته است. بنا بر اطلاعات منتشر شده از سوی موسسه تبادلات آکادمیک آلمان )DAAD) ۲۳ رشته در مقطع کارشناسی با گرایشات فنی و مهندسی و به زبان انگلیسی در دانشگاه‌های آلمان تدریس می‌شود. در میان این رشته‌های می‌توان به مهندسی الکترونیک، فناوری اطلاعات، مهندسی مکانیک و هوافضا، در دانشگاه‌هایی همچون آخن، کارلسروهه، برمن و مان‌هایم اشاره کرد.
www.uni-bremen.de/de/seite-nicht-gefunden.html

در رشته‌های زیر مجموعه علوم انسانی، امکان تحصیل به زبان انگلیسی، در ۲۱ رشته در زمینه‌های مطالعات زبان، ادبیات و فرهنگ فراهم شده است. از این جمله‌اند رشته‌های ادبیات تطبیقی، روانشناسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل که در دانشگاه‌هایی همچون بن، برلین، برمن و گوتینگن تدریس می‌شوند. ۴۱ رشته در شاخه‌های حقوق، اقتصاد و علوم اجتماعی نیز در مقطع کارشناسی ایجاد شده است. اقتصاد بین‌الملل و مطالعات اروپا نمونه‌هایی در همین زمینه هستند. در رشته‌هایی همچون ریاضی و سایر علوم طبیعی، متقاضیان می‌توانند در ۲۸ رشته این گروه، به زبان انگلیسی تحصیل کنند. دانستن این نکته برای متقاضیان تحصیل به زبان انگلیسی ضروری است که در برخی از رشته‌های نام برده، تحصیل تنها در ترم‌های اول دوره کارشناسی به زبان انگلیسی است و در ترم‌های پایانی این دوره کلاس‌ها به زبان آلمانی برگزار می‌شود. بنابراین متقاضیان بایستی به هر دو زبان مسلط باشند.

تحصیل به زبان انگلیسی در مقطع کارشناسی‌ ارشد
در مقطع کارشناسی ارشد، امکان تحصیل در ۳۷ رشته‌ مرتبط با علوم کشاورزی، جنگلداری و علوم تغذیه به زبان انگلیسی وجود دارد. از جمله دانشگاه‌های ارائه‌کننده این رشته‌ها می‌توان دانشگاه‌های گوتینگن، فرایبورگ، درسدن وهامبورگ را نام برد. در همین مقطع امکان تحصیل در ۱۲ رشته زیرمجموعه هنر فراهم شده است. در این زمینه دانشگاه‌هایی همچون دانشگاه وایمار‌ بن، کلن و هامبورگ، رشته‌هایی نظیر طراحی، علوم ارتباطات و فیلم و سینما را ارائه می‌دهند. اما بیشترین تعداد رشته‌ها در این بخش، مربوط به رشته‌های فنی و مهندسی است. ۱۴۵ رشته در این گروه به زبان‌های انگلیسی و آلمانی ارائه می‌شود. در بخش علوم پزشکی و داروسازی نیز امکان تحصیل ۲۰ رشته به زبان انگلیسی ایجاد شده است.

تحصیل به زبان انگلیسی در مقطع دکترا
در مقطع دکترا نیز در بخش علوم کشاورزی، جنگلداری و علوم تغذیه، ۹ رشته در دانشگاه‌هایی همچون بن، گیسن، گوتینگن و براندن‌بورگ به زبان انگلیسی ارائه می‌شود. دانشگاه‌هایی همچون درسدن، وایمار، دارمشتات، اشوتگارت، آخن و کارلسروهه در رشته‌های فنی و مهندسی در مقطع دکترا، ارائه‌کننده ۲۹ رشته هستند. در رشته‌های علوم طبیعی، در همین مقطع، دانشگاه‌های مونستر، زارلند، کلن، توبینگن و بن، تحصیل ۱۲۴ رشته به زبان انگلیسی را فراهم کرده‌اند. در رشته‌های اقتصاد و علوم اجتماعی‌، امکان تحصیل در مقطع دکترا در ۵۲ رشته فراهم شده است. از میان دانشگاه‌های ارائه‌کننده این رشته‌ها، می‌توان به طور مثال به دانشگاه‌های کنستانس، هایدلبرگ، برمن و گوتینگن اشاره کرد. تحصیل در این رشته‌ها، در دانشگاه‌های نام برده در مقطع دکترا تنها به زبان انگلیسی است.

بورسیه در آلمان
بسیاری از برندگان جایزه‌ی نوبل در سال‌های گذشته، کسانی هستند که درآلمان به دنیا آمده‌اند ولی در خارج از کشور به‌ویژه در ایالات متّحده‌ی امریکا زندگی می‌کنند. این مسئله که پژوهشگران و دانشمندان آلمانی، کشورهای دیگر را برای پژوهش به آلمان ترجیح می‌دهند، برای دست‌اندرکاران زنگ‌خطر را به صدا درآورده‌است. افزون بر مسئله‌ی فرار مغزهای آلمانی به خارج از کشور، جذب پژوهشگران خارجی هم در سال‌های گذشته با مشکل‌های فراوانی روبرو بوده است. محقّقان دیگر کشورها به دلیل مراحل پیچیده‌ی اداری (بروکراسی) و کمبود امکاناتی که پژوهشِ متناسب با معیارهای بین‌المللی را ممکن می‌سازند، انگیزه‌ای برای سفر به آلمان و پژوهش دراین کشورنداشتند. امّا برای  متوقّّف‌کردن این روند منفی، تدابیری اندیشیده شده است. امروزه آلمان در بخش پژوهش بیش از پیش به سرمایه‌گذاری می‌پردازد. به‌گونه‌ای که سالانه تقریباً ۴۵ میلیارد یورو به بخش پژوهش و توسعه تعلّق می‌گیرد. آلمان نه تنها به سرمایه‌گذاری در بخش پژوهش سامان می‌دهد، بلکه با قوانین تازه‌ی مهاجرت، به پژوهشگران خارجی و همراهان آنها شانس و انگیزه‌ی بهتری برای سفر به آلمان می‌دهد. در یک کلام: آلمان میخواهد به کارخانه‌ی تولیدکننده‌ی ایده‌های نو تبدیل گردد. آلمان که از نظر اقتصادی یکی از بزرگترین صادرکنندگان در جهان محسوب می‌شود، سال‌هاست که با برنامه‌های گوناگون در صدد واردات سلول‌های خاکستری است. اعطای بورس‌های گوناگون از سوی مراکز پشتیبانی کننده‌ی پژوهشگران، ارائه‌ی موضوع‌های تحقیقاتی جدید از سوی مؤسّسه‌های علمی و مراکز آموزش عالی و برنامه‌های ویژه‌ی دولت فدرال آلمان در این خصوص، بیش از پیش آلمان را به عنوان مرکزی ایده‌آل برای پژوهش در سطح جهان مطرح کرده‌است و پژوهشگران را به خود جذب می‌کند.

بنیادهای که بورس اعطا می‌کنند

بنیاد الکساندر فُن هومبُلدْت (Die Alexander von Humboldt-Stiftung)

این بنیاد که به اختصار(AvH) خوانده می‌شود، مهمترین نهاد اعطا کننده‌ی بورس به پژوهشگران خارجی است. این نهاد سالیانه با بورسیه‌کردن بیش از ۵۰۰ پژوهشگر خارجیِ دارایِ مدرک دکترا، برای آنان امکان اقامتی نسبتاً طولانی در آلمان با اهدافی پژوهشی را فراهم می‌کند. دانشمندان و پژوهشگران تمامی کشورها و تمامی رشته‌ها، می‌توانند از این بنیاد درخواست بورس کنند. دو برنامه‌ی اصلی این  بنیاد برای پژوهشگران برجسته‌ی خارجی با مدرک دکترا عبارتند از:

• اعطلی بورس‌های پژوهشی برای دوره‌های ۶ تا ۱۲ ماهه
• اعطای بیش از ۱۰۰ جایزه‌ی پژوهشی در سال به محقّقان برجسته‌ی بین‌المللی به همراه اقامتی ۴ تا ۱۲ ماهه برای کار بر روی موضعی که پژوهشگر خود شخصاً برگزیده است.

انجمن ماکس پلانک (Max- Planck)
دانشمندان جوان و مستعد که در رشته‌ی خود راندمان با ارزشی داشته‌اند، می‌توانند از این مؤسّسه درخواست بورس نمایند. به این دانشمندان جوان این امکان داده می‌شود که در چهارچوب برنامه‌های پژوهشی که دوره‌ی آن‌ها تا ۵ سال هم می‌رسد، در مسیر دست‌یابی به نقش‌های کلیدی در رشته‌های علمی مورد نظر آموزش ببینند. این برنامه‌های پژوهشی به گروههای نسل جوان مستقل معروفند.

انجمن تحقیقات آلمان (DFG)
این انجمن با همکاری وزارت امورخارجه‌ی آلمان، با برنامه‌هایی ویژه، برای پژوهشگران خارجی،  با سفرهای تحقیقاتی، شرکت در کنگره‌های گوناگون و سخنرانی‌ها، امکان ارتباط با پژوهشگران و دانشمندان سایر کشورها را فراهم می‌کند.

مؤسّسه‌ی تبادلات آکادمیک آلمان (DAAD)
این مؤسّسه هم با ارائه‌ی برنامه‌هایی گوناگون از فعّالیّت‌های پژوهشی دانشجویان دکترا و فوق دکترا پشتیبانی می‌کند.

مؤسّسه‌ها و نهادهای پژوهشی در آلمان
آلمان سرزمین مخترعان و پژوهشگران است. دانشمندان آلمانی در سراسر دنیا از شهرت بسیار خوبی برخوردارند. بسیاری از پژوهشگران خارجی امروزه در آلمان در رشته‌های گوناگون به تحقیق می‌پردازند. پژوهش در آلمان هم در دانشگاه‌ها و هم در مؤسّسه‌های دیگر که خارج از دانشگاه‌ها فعّال‌ند، انجام می‌شود. فراوانی مؤسّسه‌های پژوهشی و نهادهای پشتیبان‌کننده‌ی پژوهش و پژوهشگران، یکی از مشخّصه‌های مهم فضای تحقیقاتی در آلمان است. با همکاری تنگاتنگ بین مراکز آموزش عالی وبخش‌های اقتصادی، امکان تحقیقات بنیادی و کاربردی در آلمان میسّر می‌گردد. برخی ازسازمانهای علمی دولتی که مکمّل دانشگاه‌ها در زمینه‌های پژوهشی هستند، عبارتند از:

• Die Max- Plank- Gesellschaft  انجمن ماکس پلانک
• Die Hermann von Helmholtz- Gemeinschaftانجمن هرمان فُن هلم هُلتز
• Die Fraunhofer-Gesellschaftانجمن فرائِن هُفِر
• Die Leibniz- Gemeinschaftانجمن لایب نیتس
• Die deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG)انجمن تحقیقاتی آلمان l

انجمن فراوئن هُفِر
که در سال ۱۹۴۹ تأسیس شده است، به انجام تحقیقات کاربردی به منظور بهره‌گیری مستقیم سازمانها و جامعه از نتایج تحقیقات، می پردازد. اهداف این انجمن:
پژوهش در زمینه‌های عملی: این انجمن پژوهش‌هایی را در چهارچوب قرارداد برای بخش صنعت، سازمان‌های خدماتی و بخش دولتی انجام می‌دهد. مشتریان بخش‌های اقتصادی با این‌گونه قراردادها به این انجمن مأموریّت می‌دهند، برای آنان راه‌حل‌هایی برای مشکلات تکنیکی و یا سازمانی بیابد. این انجمنهمچنین راهکارهایی را برای رویارویی با مشکلات اقتصادی و اجتمایی که در سال‌های آینده پیش خواهند آمد، پیشنهاد می‌کند.هدف اصلی از پژوهش‌های این سازمان، انتقال دانش به‌روز به بخش عملی و کاربردی است.این انجمن همچنین برای دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها امکان ادامه‌ی آموزش در قالب کارهای پژوهشی با زمینه‌های کاربردی را فراهم می‌نماید. در چهارچوب برنامه‌های تکنولوژی اتّحادیّه اروپا این انجمن در کنسرسیوم‌های صنعتی در یافتن پاسخی برای پرسش‌های تکنیکی کمک می‌کند.در حال حاضر ۸۰ مؤسّسه‌ی پژوهشی پراکنده در سراسر آلمان و شعبه‌هایی در اروپا، امریکا و آسیا  زیر نظر این انجمن به فعالیّت می‌پردازند. بودجه‌ی سالانه‌ی این انجمن بالغ بر یک میلیارد یورو می‌باشد و ۱۲۷۰۰ نفر در ارتباط با این مؤسّسه به کار مشغولند.

انجمن هِرمان فُن هِلم هُلْتْز  Hermann von Helmholtz
این انجمن با مراکز پژوهشی متعدّدی که در اختیار دارد،  یکی از بزرگترین سازمان‌های علمی در آلمان محسوب می‌شود. ۲۴۰۰۰ کارمند این سازمان در زمینه‌های علمی ـ تخصّصی در حوزه‌های گوناگون فعّلیّت می‌کنند. در مراکز پژوهشی این سازمان از طریق بررسی سیستمهای پیچیده، به شناسایی و پیشنهاد راه‌حل برای موضوعات حاد اجتماعی، علمی و اقتصادی پرداخته می‌شود. زمینه‌های پژوهشی این سازمان:
•    ساختار
•    مادّه کره‌ی زمین و محیط زیست  
•    حمل و نقل و فضا  
•     سلامتی  
•    انرژی   تکنولوژی کلیدی
این سازمان برای اعضای خود زمینه را برای مبادله‌ی تجربه و اطّلاعات فراهم می‌کند و هماهنگی‌های لازم را برای فعالیّت‌های آنان در بخش پژوهش و توسعه به عمل می‌آورد. افزون بر این، این سازمان همکاری بسیار نزدیکی با مراکز آموزش عالی دارد.

انجمن ماکس پلانک
این انجمن بیشتر در زمینه‌های پژوهش‌های بنیادی فعّال است. انستیتوهای این مؤسّسه در سطح بین‌المللی از اعتبار خاصی برخوردارند. از آغاز فعّالیّت این موسّسه در سال ۱۹۴۸ تا کنون ۱۵ پژوهشگر عضو ماکس پلانک موفّق به دریافت جایزه‌ی نوبل شده‌اند.این انجمن با داشتن تقریباً ۸۰ مؤسّسه، تحقیقات پایه‌ای در زمینه‌های علوم انسانی و طبیعی انجام می‌دهد. پژوهش‌ها ی پایه‌ای این انجمن در زمینه‌های زیر انجام می‌شوند:
•     در زمینه‌های  بیولوژی و پزشکی  
•      در زمینه‌ی شیمی، فیزیک و تکنیک
•       در زمینه‌ی علوم انسانی
در اثر همکاری این انجمن با دانشگاه‌ها " مدرسه‌های تحقیقاتی بین‌المللی ماکس پلانک" به وجود آمده‌اند. این مدرسه‌ها با برنامه‌هایی از قبیل پشتیبانی از دانشجویانی که قصد تحصیل در دوره‌های دکترا را دارند، به گسترش فعالیّت خود در زمینه‌ی همکاری‌های بین‌المللی می‌پردازد. دست‌کم نیمی از امکانات مالی این انجمن به  متقاضیان خارجی تعلّق می‌گیرد.

انجمن لَیب نیتس (Leibniz)
انجمن لَیب نیتس ائتلافی است از ۸۰ انستیتو و با مراکز آموزش عالی، بخش صنعت، نهادهای سیاسی و دولتی همکاری نزدیک دارد. انستیتوهای این انجمن در سطح بین‌المللی به  پژوهش‌های پایه‌ای با ویژگی‌های کاربردی می‌پردازند.
برخی از زمینه‌های گوناگون پژوهشی این انجمن عبارتند از:

• علوم انسانی
• علوم اجتماعی و اقتصادی
• علوم ریاضی، طبیعی و مهندسی
• مسائل زیست محیطی

هدف این انجمن از پژوهش در زمینه‌های گوناگون، یافتن راه‌‌کارهایی برای رویارویی با مسائل گوناکونی است  که پژوهشگران هم امروزه با آن روبرو هستند وهم  به عنوان مشکلات آینده دیده می‌شوند. بسیاری از انستیتوهای Leibniz برای حلّ مشکلاتی که جامعه با آن روبرو بوده، پایه‌گذاری شده‌اند.

انجمن تحقیقاتی آلمان (DFG)
این انجمن از فعالیّت‌های پژوهشی در مراکزآموزش عالی آلمان و مؤسّسه‌های پژوهشی دولتی پشتیبانی می‌کند.  مراکز آموزش عالی آلمان می‌توانند برای پژوهش در زمینه‌های تحقیقاتی ویژه Sonderforschungsbereiche (SFB)  از این سازمان کمک بگیرند. در این انجمن دانشمندان بر روی موضوع‌های پژوهشی پیچیده و پرهزینه  به کار مشغولند.
برای پژوهش در زمینه‌های تحقیقاتی ویژه، معمولاً دوره‌ای ۱۲ ساله در نظر گرفته می‌شود و دولت فدرال و همچنین ایالت‌ها از این پروژه‌های پرهزینه‌ی دراز مدّت پشتیبانی میییییی‌کنند. به‌این ترتیب امکان پژوهش درازمدّت در دانشگاه‌ها و پشتیبانی از پژوهشگران جوان با وجود کمبود بودجه‌های تحقیقاتی، امکان‌پذییر می‌شود. موضوع‌های پژوهشی (SFB) بسیار گوناگون‌اند.  (SFB)می‌تواند همچنین مؤسّسه‌های پژوهشی غیر دانشگاهی و بخش صنعت و اقتصاد را هم در پروژه‌های خود شریک کند واز سوی دیگر با سایر مراکز آموزش عالی و مؤسّسه‌های پژوهشی و همچنین با پژوهشگران دیگر کشورها ارتباط برقرار کند.  در حال حاضر (DFG)  از ۳۰۰ پروژه‌ی در زمینه‌های تحقیقاتی ویژه پشتیبانی می‌کند و سالانه با آغاز به کار ۲۵ پروزه‌ی جدید، که جایگزین پروژه‌های پایان یافته می‌شوند، موافقت می‌نماید.

فرهنگستان علوم آلمان
در آلمان به دلیل وجود سیستم فدرالی، انجمنی به عنوان" فرهنگستان ملی علوم" وجود نددددارد. اما به‌جای چنینن انجمنی، اتّحادیّه‌ی فرهنگستان‌های علوم آلمان" پایه‌گذاری شده که ترکیبی است از هفت فرهنگستان مختلف است. مقرّ اصلی این اتّحایّه در شهر ماینز است. این فرهنگستان‌ها  در مجموع بیش از ۱۴۰۰ عضو دارند. این فرهنگستان‌‌ها موظّف به پیشبرد پروژه‌های پژوهشی از طریق همکاری‌های میان‌رشته‌ای هستند.

فرهنگستان علوم ساکسن در لایپزیگ ( Sächsische Akademie der Wissenschaften zu LeipzigDie ) ، فرهنگستان علوم هایدلبرگ (Heidelberger Akademie der Wissenschaften Die) ، فرهنگستان علوم گُتینگِن( Akademie der senschaften zu GöttingenDie) ، فرهنگستان علوم و ادبیّات در ماینز ( Akademie der Wissenschaften und der LiteraturDie) ، این فرهنگستان‌ها پلی میان دانش و جامعه هستند و از سوی دیگر همکاری‌های علمی در سطح بین‌المللی را برنامه‌ریزی می‌کنند. این فرهنگستان‌ها از سوی ایالت‌ها پشتیبانی مالی می‌شوند.